Kısmi Verimlilik Nasıl Hesaplanır? Şaka Gibi Ama Ciddi!
İzmir’de bir sabah, kahvemi yudumlarken bir arkadaşım geldi ve bana şöyle bir soru sordu: “Kısmi verimlilik nasıl hesaplanır?” Yani, öyle bir anda sormuş ki, “Bunu mu soruyorsun?” diyecek oldum ama sonra düşündüm: “Hadi ama, bu sorunun cevabı bir yandan da bayağı önemli aslında!”
Kısmi verimlilik demek, aslında her şeyin biraz daha işin içine karıştığı, bazen kafanızı karıştıran ama neticede harika bir şekilde hayatımıza entegre edebileceğimiz bir kavram. Ama gelin, biraz mizah katarak, biraz hayatla ilişkilendirerek, bu kısmi verimliliği nasıl hesapladığımıza bakalım. Bunu okuduktan sonra, “Kısmi verimlilik nasıl hesaplanır?” sorusunu bir daha asla sıradan bir soru gibi görmeyeceksiniz, emin olun.
Kısmi Verimlilik Nedir? (Yani Ne Demek İstiyorsun?)
Öncelikle kısmi verimliliği basitçe anlatayım: Kısmi verimlilik, bir üretim faktöründen (mesela iş gücü, sermaye, vb.) elde edilen çıktı miktarını, o faktörün kullanımına bölerek hesapladığımız bir oran. Duyuyor musunuz? Hemen bir anlam arayışına giriyorsunuz, değil mi? “Bir şeyin çıktılarını alıp, onu başka bir şeyin kullanımına bölüyorsun, bu nasıl bir hesap?” diye düşünüyor olabilirsiniz.
Hayatımıza entegre ettiğimizde şöyle bir örnek üzerinden gidebiliriz: Diyelim ki, arkadaşınızla birlikte bir video çekeceksiniz. Çekim için 2 saat çalıştınız ve ortaya 20 dakikalık eğlenceli bir içerik çıktı. Şimdi soruyu soruyorum: Kısmi verimlilik nasıl hesaplanır?
Cevap: 20 dakika / 2 saat = 10 dakika/saat. Yani her saat çalışarak 10 dakika içerik üretmişsiniz. Verimliliğiniz işte böyle ölçülür!
—
Ben: “Ama, video çekerken bazen abuk sabuk şeyler yapıyoruz, nasıl hesaplayacağız ki?”
Arkadaşım: “Tamam da, sonuçta bir şey üretiyoruz değil mi? Ne kadar çok uğraşsan o kadar çok üretim yapıyorsun!”
—
Kısmi Verimlilik Hesaplamada Verimli Olmak
Bir diğer örneğe geçelim: Geçenlerde, çok önemli bir işte çalışıyordum, saatlerce kafa yordum ama sonuç, pek tatmin edici değildi. “Vallahi, bu kadar süre harcadım ama şu kadar üretim çıktı” diye düşündüm. İşte burada devreye kısmi verimlilik giriyor. Çalıştığınız her bir faktörün karşılığında elde ettiğiniz çıktı oranı, sizin ne kadar verimli olduğunuzu gösterir.
Buna da örnek verecek olursak, diyelim ki bir bilgisayar mühendisisiniz ve çok karmaşık bir program yazıyorsunuz. Ancak bu yazılımın ortaya çıkması 4 gün sürüyor. O sırada tek bir bilgisayar başında o kadar fazla zaman geçiriyorsunuz ki, kafanız neredeyse patlayacak. Ama sonunda programı yazıp bitirdiğinizde, program gerçekten güzel olmuş. Kısmi verimlilik hesaplaması şöyle olur:
Çıktı: 1 program
Girdi: 4 gün, 4 bilgisayar saati
Buradan çıkaracağınız kısmi verimlilik oranı şu şekilde olur: 1 program / 4 gün = 1/4 program / gün. Yani her gün bir çeyrek program yapıyorsunuz. Bu oran, verimliliğinizin ne kadar olduğunu gösterir.
—
İç Ses: “Bu kadar zaman harcadım ama çeyrek program! Yani tam bir programı bir ayda bitiririm…”
Arkadaşım: “Hadi canım, önemli olan işin sonunda programı ortaya koymak, değil mi?”
—
Hayattan Kısmi Verimlilik: Günlük Hayatta Kısmi Verimlilik Nasıl Hesaplanır?
Günlük yaşamda da bu kavramı sıkça kullanabiliriz. Hadi bakalım, “Kısmi verimlilik nasıl hesaplanır?” sorusunu bir adım daha ileri taşıyalım. Mesela, siz evde bir şeyler yapmak için plan yapıyorsunuz. Diyelim ki, “Bugün temizlik yapacağım, yemek yapacağım, bir de biraz kitap okuyacağım.” Hedef çok büyük ama bu hedeflere ulaşmak için ne kadar vakit harcayacağınız belli değil.
Temizliğe başladınız, bir saatte her şey yerli yerine oturdu, mutfağı toparladınız ama hala akşam yemeğini yapmadınız. Şimdi, kısmi verimlilik hesaplayalım. Temizlikte 1 saat çalıştınız ve mutfak tertemiz oldu, yemek yapmaya başladınız. Bu durumda:
Çıktı: 1 mutfak temizliği
Girdi: 1 saat
Kısmi verimlilik: 1 mutfak temizliği / 1 saat = 1 mutfak / saat
Bu da demek oluyor ki, her saat başı bir mutfak temizliyorsunuz. (Kafada “Temizlik yaparken ne kadar verimli oluyorum?” sorusu beliriyor.)
—
Ben: “Ama temizlik biterken yarım saat harcadım da…”
Arkadaşım: “Hayır, önemli olan toplamda ne kadar zaman harcadığın değil, yaptığın işin nasıl sonuçlandığı!”
—
Kısmi Verimlilik ve İş Hayatında Kullanımı
İş hayatında da bu hesaplama çok işimize yarar. Bir projede ne kadar verimli olduğumuzu, hangi bölüme ne kadar zaman harcadığımızı görmek için kısmi verimlilik hesaplaması yapabiliriz. Diyelim ki, bir rapor hazırlıyorsunuz ve her sayfa için 2 saat çalışıyorsunuz. Kısmi verimlilik hesaplaması şunu gösterecek:
Çıktı: 10 sayfalık rapor
Girdi: 20 saat
Kısmi verimlilik: 10 sayfa / 20 saat = 0.5 sayfa/saat. Yani her saat başı 0.5 sayfa yazıyorsunuz. Bu, verimliliğinizin ölçülmesinde önemli bir gösterge.
—
İç Ses: “Yani, 2 sayfa yazmak 4 saatimi alıyor. Şu an çok verimli değilim.”
Arkadaşım: “Tamam ama, önemli olan bitirdiğinde başarılı bir rapor sunmak!”
—
Sonuç: Kısmi Verimlilik Nasıl Hesaplanır?
Sonuçta, kısmi verimlilik aslında her türlü işin, uğraşın ve çalışmanın çıktısını ölçen basit bir hesaplama aracıdır. Bu kadar basit ama kafayı takmamızı sağlayan bir şey. Hem hayatı, hem de işimizi daha verimli kılmak için kısmi verimlilik hesaplamaları yapmak oldukça faydalıdır. O yüzden, “Kısmi verimlilik nasıl hesaplanır?” sorusunun cevabını unutmayın: Çıktıyı girdiye bölün, ne kadar verimli olduğunuzu görün!
Ve son olarak: Ne kadar verimli olduğunuzun önemli olmadığı anlar vardır, çünkü sonuçta keyif almak da önemli, değil mi?